NEW-AGE MỘT GÓC TRỜI ÂM NHẠC ĐƯƠNG ĐẠI (P1)

Đã từ lâu muốn chia sẻ cùng các bạn dòng nhạc mình yêu thích, hấp dẫn, quyến rũ đến lạ kỳ. Từ những phút giây lãng mạn đến Sâu thẳm tâm hồn🙂

Trong tất cả bảy bộ môn nghệ thuật : hội hoạ, điêu khắc, kịch nghệ, khiêu vũ, thi ca, âm nhạc, nhiếp ảnh và điện ảnh, theo một số tác giả, thì âm nhạc chưa bao giờ được coi là một môn nghệ thuật trước khi có nhạc Kỷ Nguyên Mới (New Age music).

* Vậy thì chúng ta thử tìm hiểu cội nguồn của nhạc New Age, và khía cạnh nghệ thuật của nó.

Nghệ thuật (Art – số ít), theo tự điển Oxford, là sản phẩm của những cái gì đẹp, khéo hay khả năng để làm ra cái đẹp, cái khéo. Ví dụ : một phim nghệ thuật là sản phẩm được tạo ra dưới dạng thức chuyển tải nghệ thuật khác với phim ảnh thuần mang một mục đích giải trí.

Còn nghệ thuật (Arts – số nhiều), được định nghĩa là các bộ môn như ngôn ngữ, văn học, sử học… mà trong số đó cảm xúc dự một phần lớn, đối nghịch với khoa học nghiêng về sự chính xác và tính toán.

Cái khó là nhạc New Age đã được công nhận là sản phẩm của một môn nghệ thuật lại chưa có trong tự điển văn học nghệ thuật. Khi nói đến New Age, đa số các độc giả sẽ mường tượng đến một bộ môn Tân triết học cũng mang tên New Age liên quan đến những vấn đề siên nhiêu (super-natural) như về thiền quán, soi kiếp cứu rỗi (enlightenment), trị bịnh theo đức tin (faith healing) của các giáo phái (cult) và đồng bóng (medium, psychic)…

New Age, bộ môn âm nhạc mới còn quá trẻ và sự thưởng ngoạn được dùng cả thính giác lẫn thị giác, lại được mệnh danh là nhạc của kỷ nguyên mới, có nghĩa là chúng ta cảm thấy được màu sắc của âm thanh (the color of music), bộ môn này còn được tặng thêm một mỹ danh nữa là nhạc của thế kỷ hai mươi mốt.

So với nhạc cổ điển Tây phương thường được phân chia ra làm bốn chuyển động (movements) về giai điệu từ chậm đến nhanh, và đòi hỏi cả một giàn nhạc giao hưởng đại hòa tấu.

Nhạc New Age không đòi hỏi số lượng nhạc sĩ và nhạc khí, đôi khi chỉ cần vài ba nhạc sĩ, và họ thường hợp tấu theo ứng tác (improvisation), với tất cả nhạc cụ sẵn có, đông cũng như tây, cổ cũng như kim.

Nhạc cổ điển có đôi khi dùng nhạc khí để tạo các âm thanh cần thiết để yểm trợ opéra chẳng hạn, nhưng chưa bao giờ dùng đến kỹ thuật tạo âm thanh đặc biệt (special effects). Nhạc New Age, ngoài việc sử dụng các nhạc cụ thông thường, họ còn dùng cả bất cứ vật gì có thể tạo nên những âm thanh bất thường (special effects) để được đồng bộ (synchronization) với tiếng sóng tiếng gió gầm thét, tiếng chim kêu vượn hú, tiếng lửa bập bùng, tiếng binh khí chạm nhau, tiếng mưa rơi thác đổ… mà các nhạc khí bình thường không thể nào tạo nên được…
Nhạc cổ điển có chiều rộng (panoramic, grandeur). Nhạc New Age nhắm vào chiều sâu nhiều hơn (depth, insight), nó thẩm thấu, nó len vào tận các sớ của tâm hồn.

Người nhạc sĩ New Age khi viết về hòa âm họ thường chú trọng đến sự hòa điệu, ăn khớp với từng cử động của thiên nhiên, có lẽ vì thế, kỹ nghệ điện ảnh càng ngày càng mướn các nhạc sĩ New Age viết nhạc đệm cho phim ảnh của họ nhiều hơn, để thay thế cho nhạc đệm cổ điển.

Một bộ môn âm nhạc quá mới đến nỗi chưa có trong tự điển cũng là điều dễ hiểu , vì các nhà làm điện ảnh đều nhìn nhận nhạc New Age mới ra đời năm 1984, cùng một lúc với phim “Sargeant Pepper Lonely Heart’s Band Club”.

Lần thứ nhất, điện ảnh đã có công đua vào phim ảnh dòng nhạc gọi là bất qui tắc để hòa điệu với âm nhạc có cả người máy robot, với ban nhạc Rolling Stones, có cả “special effects” tiếng chuông nhà thờ hòa âm với nhạc đám tang với ban nhạc The Bee Gee chơi các bản nhạc của The Beatles “Nowhere Man”, “The Long and Winding Road”, “Strawberry Field Forever”…

Giới điện ảnh đã thấy rõ sự thành công huyền diệu trong loại nhạc mới nầy. Liên tiếp các phim nổi tiếng ăn khách khác được tung ra với số thâu vượt bực như các phim “Odyssey 2001″,”The Black Hole”,”Quest of Fire”,”Stars War”, “Return of the Jedi”,”The Empire Strikes Back”, “Back to the Future”… Chỉ cần đọc tên cuốn phim chúng ta cũng có thể hiểu ngay tại sao giới chuyên môn gọi đó là nhạc New Age.

Nhưng thành công sáng giá nhất cho nhạc New Age phải kể là phim “The Silk Road” (1 phim tài liệu dài sáu tiếng). Với phim này nổi bật lên một thiên tài nhạc New Age, Kitaro, mà tôi sẽ đi vào chi tiết sau. Với tài năng đó, đạo diển Oliver Stone đã mướn Kitaro viết hòa âm cho phim “Heaven and Earth”, một phim về Việt Nam. Và với giai điêu hòanh tráng trong tiết tấu , vừa mãnh liệt vừa dịu dàng , nhạc phim trên đã mang về cho ông giải “Quả cầu vàng “.

Hơn tất cả mọi khía cạnh đã được đề cập, nhạc New Age có ưu điểm đưa tâm hồn vào đến cả những nẻo hiểm hóc sâu thẳm nhất của con người. Cảm xúc siêu nhiên đã trở thành những thôi thúc cấp bách của những tâm hồn nhạy cảm đã nhàm chán với những âm điệu đã trở nên tầm thường, vì đã bình dân hóa qua thời gian.

Ưu điểm cao hơn nữa, là với nhạc New Age, âm thanh được ướp tẩm màu sắc khiến sự rung cảm càng phong phú hơn, cộng thêm yếu tố ngũ hành kim mộc thủy hỏa thổ (five elements) tạo thành những tác động âm thanh kỳ thú, lạ tai, mới mẻ; có lẽ vì thế mà nhạc New Age rất thích hợp với loại vidéo nhạc cảnh như “Light of the Spirit” của Kitaro, “Private Music” của Patrick O’Hearn, “Moon’s Shadow”, “Shepherd’s Moon”, “Watermark” của Enja, “Dreams” của Akira Kurosawa…

Nhạc New Age, với khả năng phong phú, mỗi ngày một khám phá mới cùng với sự tiến bộ vượt bực trong ngành âm thanh điện tử. Những tên tuổi như Kitaro ở trời Ðông, Yanni ở trời Tây, cùng với Sojiro, Kuranesh, Enja, Lucia Hwong, Patrick O’Hearn, John Tesh và biết bao nhiêu thiên tài mới nữa sẽ cống hiến cho chúng ta những rung động tân kỳ trong sự cảm nhận màu sắc của âm thanh.

Cũng như máy VCR và High Definition TV được phát minh tại Mỹ nhưng hòan hảo và sản xuất hàng loạt trên đất Nhật và khắp địa cầu, nhạc New Age Xuất phát tại Mỹ lại được dân xứ Phù Tang làm nổi tiếng khắp thế giới nhờ một thiên tài âm nhạc : Kitaro.

Đọc từ trên xuống, vậy bạn đã hiểu New Age là gì?

Bạn đã từng nghe Secret Garden, Kevin Kern, hay Suzanne Ciani, Medwyn Goodall hay Dan Gibson chưa ? Tất cả là New Age đó.

Nếu vẫn chưa hình dung ra được thì … Bạn đã từng mua CD và nghe những âm thanh nhẹ nhàng, thiên nhiên, từ khá vui nhộn cho đến những bản nhạc “night” “sweet dream” ru ngủ ? Giai điệu thiên nhiên VD như tiếng mưa tiếng gió, sóng biển rì rào, tất cả là nền của tiếng Violin, Piano, Guitar. Phần lớn giai điệu thiên nhiên này là Collection nhạc ru ngủ hay thư giãn. Ngoàii ra nều như đến với Secret Garden thì ngoài relax ra lại là sự khám phá tâm hồn bạn đôi nét hồi tưởng và thần bí nữa đó.

Nguồn gốc ?
Chẳng phải cổ điển, ko phải Jazz. Vậy câu hỏi đặt ra là NewAge và cả tên gọi của nó nữa tại sao lại đặt tên là NEWAGE ? Câu hỏi này được đặt ra ko biết bao nhiêu lần ở các buổi phỏng vấn các nghệ sĩ, rằng Newage là gì, như thế nào, tại sao lại thế, ngài đang chơi nhánh nào trong đó, các sáng tác phần lớn của ngài có nguồn cảm hứng từ đâu ? Và câu trả lời cũng khá đơn giản, ngay cả những nghệ sĩ từng ghi tên nhiều Album cũng ko biết tại sao lại gọi là NewAge. Và phần ít trong số họ còn nói là ghét cái tên ấy nữa.

Nhưng 1 điều chắc chắn rằng, It’s FRESH. Khi bạn nghe nó, bạn sẽ cảm nhận được nét lãng mạn, mềm mại, và sự thay đổi hay cảm nhận trong tâm hồn. Tính chất chủ đại vẫn là thư giản, tinh thần được khích lệ và cả thiền định nữa. à à tin mình đi, đây ko phải là cảm nhận riêng của mình đâu. Mà có thể xem là định nghĩa ấy. Vì nhiều nghệ sĩ cũng nói vậy mà. Ngoài ra 1 tính chất khá phổ biến nữa là sử dụng kỹ thuật phòng thu Studio, tiếng chim hót, tiếng nước chảy réo rắt.

Cũng như Secret Garden đã từng nói, mỗi con người đèu có 1 cảm nhận khác nhau, chúng tôi ko muốn bó buộc người nghe theo cảm nhận của riêng mình. Mỗi bạn đều có 1 khu vườn bí ẩn cho riêng mình – Rolf Lovland

Bởi vì theo mình secret Garden là ban nhạc hay nhất, rung động nhất về NEWAGE mà nói. Chẳng cần phải có người iu hay bị thất tình như nhiều người thường bảo mà mới cảm thấy thấm Secret Garden. Còn khi bạn buồn, hay 1 nỗi nhớ nào đó khó diễn tả bạn lại muốn nghe Secret Garden (VD The Promise). Ngòai ra còn khá thần bí như Dream Catcher…

Phân loại ?
Theo rất nhiều trang Web tiếng Anh mà trước kia mình search google về NewAge, thì NewAge có rất nhiều phân nhánh, có nhiều trang Web phân chia rất phức tạp. Nhưng tin tưởng nhất là allmusic.com với con số lên đến 7 phân nhánh:
– Techno-Tribal: Gabrielle Roth and the Mirrors, Michael Brook, Djam Karet
– Solo Instrumental: Alex de Grassi, John Boswell, Liz Story
– Progressive Electronic: Ryuichi Sakamoto, Patrick O’Hearn, Robert Rich & B. Lustmord
– Neo-Classical: Peter Michael Hamel, Mannheim Steamroller, Eric Tingstad & Nancy Rumbel
– Meditation: Aeoliah, Spotted Eagle, Solitudes
– Ethnic Fusion: Tri Atma, Jesse Cook, Peter Kater & Carlos Nakai
– Contemporary Instrumental: Kitaro, Liona Boyd.

Điều này có nghĩa là ko bắt buộc đối với 1 nghệ sĩ NewAge. Họ có thể chơi nhiều phong cách khác nhau, có thể trong 1 Album có bài này có bài theo phong cách khác. Ví như trường hợp Enya, thì cô chơi Celtic là chủ yếu, ngoài ra còn có Ethnic Fusion và thiệt là đặc biệt khi ko ngoại trừ cả 1 thể loại hoàn tòan khác với NewAge: Alternative Pop Rock. Thế nên nếu bạn chỉ mới nghe vài bài Pop nào đó của Enya mà bảo rằng cô hoàn toàn ko phải NewAge thì hoàn toàn sai lầm đó nghen. Cái này nhiều bạn hay cãi lắm á.

Nếu vẫn chưa được, mình xin giới thiệu 1 vài nghệ sĩ :
Yanni (neo-classical, Progressive Electronic gọi là new age pop cũng được)
Suzanne Ciani (electronic – acoustic piano, Progressive Electronic)
Enya (Celtic ethereal. Secret Garden cũng được gọi là Celtic đó các bạn)
Kevin Kern (piano / solo & ensemble)

Yanni và Enya thì các bạn đã biết, nhưng có thể Kevin Kern là 1 cái tên lạ. Cho đến nay mình chỉ mới nghe được có khỏang 20 bài của Kevin Kern thôi. Tác dụng thư giản rất tốt. Có nhiều bài hay. NewAge với ông ko gò bó ở thiên nhiên mà còn là tình yêu như Love’s first smiile. Kevin Kern ông đều có Album tổng hợp Guitar cũng có Album Piano. Mà phần lớn là Piano. Chắc có lẽ ông bị mù bẩm sinh từ nhỏ nên âm nhạc của ông phần nhiều rất giống như bạn đang ở giữa khu rừng, nhưng bạn ko nhìn nó bằng mắt mà cảm nó bằng tiếng gió thổi qua tai, khi thì tung tăng nhảy múa rất nhẹ nhàng
Còn những nghệ sĩ sau thì mình chưa nghe, nhưng đã được nhắc đến : Narada Decade, David Lanz, Craig Chaquico, John Doan, Vangelis, Celtic Twilight, Patrick O’Hearn, Christopher Franke …

New Age và các nhánh con

Cũng giống như ngôn ngữ, âm nhạc luôn phát triển song song với các nền văn hóa và luôn luôn có các tính chất : kế thừa, phát huy, sáng tạo và cả vay-mượn (hay ảnh hưởng). Chính vì vậy việc phân chia thể loại âm nhạc là công việc cực kì khó khăn nhưng buộc phải làm của các tổ chức thẩm định âm nhạc thế giới (Vì sao ? chỗ này phải bàn luận thôi)

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s