Những chặng đường phát triển của Smartphone và PDA phone

Thứ Bẩy, ngày 28/07/2007, 12:21

 

Trước tiên, chúng tôi muốn ra một khái niệm về điện thoại thông minh mà bài viết này đề cập đến. Định nghĩa PDA phone và smartphone trong bài viết này chỉ giới hạn ở những chiếc điện thoại thông minh, được cài đặt hệ điều hành Microsoft Windows Mobile.

Nhóm điện thoại này xuất hiện đầu tiên là chiếc smartphone vào năm 1999 có tên gọi “Firefly” được thiết kế và chế tạo dưới sự phát triển của Neil Enns, trưởng nhóm sản phẩm thuộc bộ phận các thiết bị di động của Microsoft (Microsoft Mobile Devices Product Group). Tuy nhiên, nó không được đưa ra sản xuất thương mại hàng loạt. Tiếp đó, Microsoft còn thiết kế thêm một mẫu nữa là Avenger trước khi bắt tay hợp tác phát triển với nhà sản xuất High Tech Computer (HTC).

Mặc dù Microsoft là nhà chế tạo sản phẩm thử nghiệm đầu tiên (prototype), nhưng chính HTC mới là công ty thành công khi đưa PDA phone và smartphone ra thị trường bằng hai phiên bản có tên mã Canary và Walaby vào năm 2002. Canary được đặt hàng bởi Orange và có tên gọi O2 XDA. Những phiên bản sau dần dần được những nhà điều hành mạng lớn trên thế giới như T-Mobile, Cingular, Vodafone… tham gia phân phối. Một số các nhà sản xuất phần cứng khác như MiTac, Motorola… cũng bắt tay vào chế tạo những mẫu tương tự. Như vậy, kể từ ngày dòng điện thoại thông minh sử dụng hệ điều hành Windows mới chỉ có mình HTC, đến nay đã có hàng chục công ty công nghệ cả mới lẫn cũ tham gia chế tạo và phân phối các sản phẩm này, từ những tên tuổi nổi tiếng như Samsung, Motorola, HP cho đến những nhà sản xuất OEM/ODM lớn của thế giới như Quanta, Asus, Gigabyte…vv hay những kẻ mới xuất hiện như Tech Fair Wireless. Bên cạnh đó, sự cổ vũ phát triển cho nó cũng phải kể đến công đóng góp rất lớn của những nhà phân phối đồng thời cũng là những hãng viễn thông khổng lồ như T-Mobile, O2, Vodafone, Orange…

Ngược dòng lịch sử, khi Microsoft bắt đầu chào hàng hệ điều hành mới mẻ dành cho các thiết bị cầm tay, hãng phần mềm lớn nhất thế giới này chỉ được đón chào bởi những nhà sản xuất OEM/ODM (Đài Loan) nhỏ, được biết đến là nơi gia công hầu hết các sản phẩm công nghệ thông tin trên thế giới. Trong khi đó, top 5 nhà sản xuất điện thoại hàng đầu thế giới ở thời điểm đó là Nokia, Samsung, Motorola, LG, Siemens tràn đầy những nghi ngại về một thế lực phần mềm tiến chân sang phần cứng. Đứng đằng sau các đại gia điện thoại đó là những hãng gia công khổng lồ như Quanta, Compal, Foxconn cũng không có động thái ủng hộ rõ ràng. Rốt cuộc, HTC là kẻ được lợi nhất cho đến thời điểm này do những sách lược đúng đắn bắt tay với Microsoft. Theo tính toán của một số hãng nghiên cứu thị trường, 80% đến 85% số lượng PDA phone và smartphone cài đặt hệ điều hành Microsoft Windows Mobile bán ra trên toàn thế giới được thiết kế và sản xuất bởi HTC. Sự thành công đáng kinh ngạc này đã thôi thúc hàng loạt hãng công nghệ chậm chân nối đuôi nhau tiến vào thị trường. Hệ điều hành Microsoft Windows Mobile từ năm 2002 đến nay đã phát triển qua 4 phiên bản. Khởi đầu với Windows Mobile 2002 trong Orange SPV và O2 XDA, cho đến Windows Mobile 2003 với O2 XDA II, O2 XDA Iis và các phiên bản tương đương T-Mobile MDA II, MDA III bán chạy nhất trong lịch sử.

Đến cuối năm 2004, Microsoft phát triển phiên bản mới có tên gọi là Windows Mobile 5.0 có những cải tiến vượt bậc, khắc phục được hầu hết tính không ổn định của những phiên bản hệ điều hành trước đó. Nhờ vào nền tảng WM 5, sự phát triển của các sản phẩm sử dụng hệ điều hành này của Microsoft mới thực sự tăng trưởng mạnh mẽ. Hiện tại, bản nâng cấp là WM 6 đã bắt đầu được cài đặt trên những mẫu PDA phone và smartphone mới nhất tung ra thị trường cuối quý 2 năm nay như HTC S710 hay O2 XDA Terra. Trong tương lai, hệ điều hành Windows Mobile mới nhất đang được phát triển trong phòng thí nghiệm có tên mã là Proton sẽ được giới thiệu vào nửa cuối năm 2008. Theo Microsoft cho biết, đến Proton cả hai dòng điện thoại PDA phone và smartphone sẽ dùng chung một hệ điều hành thay vì tách rời nhiều phiên bản như trước đây tiện lợi hơn cho các nhà phát triển phần mềm cũng như người sử dụng cuối cùng.

Chỉ mới 5 năm phát triển tính từ năm 2002, PDA phone và smartphone sử dụng hệ điều hành Microsoft đã phát triển vượt bậc, chiếm thị phần khoảng 5,6% thị trường điện thoại di động của thế giới vào năm 2006. Nếu tính riêng dòng smartphone bao gồm điện thoại sử dụng hệ điều hành như Symbian, Blackberry OS, Palm OS, Linux OS… theo ước tính của hãng nghiên cứu thị trường Canalys, Windows Mobile đứng thứ hai với 14% thị phần, xếp sau Symbian 67% thị phần. Nhưng nếu tính theo tốc độ tăng trưởng thì Windows Mobile có tốc độ phát triển cao nhất, Garner cho biết trong quý I năm 2007, các thiết bị sử dụng hệ điều hành Windows Mobile có tốc độ tăng trưởng lên đến 64% so với cùng kỳ năm ngoái, kéo theo tốc độ tăng trưởng của toàn thị trường PDA lên 40%. Tính riêng trong thị trường PDA bao gồm cả các PDA truyền thống không có tính năng thoại, số lượng sản phẩm cài đặt hệ điều hành Windows Mobile chiếm 62% so với 53% của năm ngoái, đạt gần 3,2 triệu đơn vị sản phẩm. Theo ước tính, có ít nhất 100 mẫu PDA phone, smartphone và phiên bản nâng cấp đã bán ra trên thế giới từ năm 2002 đến nay, số lượng sản phẩm mới ra đời thực sự bùng nổ từ sau khi Microsoft giới thiệu hệ điều hành WM 5.

Có thể liệt kê một số sản phẩm thương mại nổi tiếng như O2 XDA, O2 XDA II, O2 XDA mini, Orange SPV series, Tmobile MDA Pro…vv… Nếu như trước đây, người sử dụng PDA phone và smartphone được định vị vào phân khúc khách hàng cao cấp và có kiến thức thì nay các sản phẩm này đã có những mẫu phù hợp với mọi tầng lớp người dùng từ giữa năm 2006 đến nay, HTC vẫn là đại gia đứng đầu trong ngành công nghiệp điện thoại sử dụng hệ điều hành Microsoft với tốc độ giới thiệu sản phẩm trung bình 2 mẫu/tháng. Những mẫu PDA phone và smartphone mới nhất của nó như HTC X7500, HTC Touch hay HTC S710 hứa hẹn những cơn sốt dành cho những fan hâm mộ điện thoại thông minh Windows Mobile trong năm nay.

Quay trở về Việt Nam, PDA phone và smartphone không phải là một khái niệm xa lạ đối với người dùng. Thị trường điện thoại Việt Nam khá giống với các nước châu Á khác, bởi người tiêu dùng Việt Nam dễ bị ảnh hưởng bởi các hoạt động marketing, phản ứng thay đổi nhanh chóng với tính năng mới lạ của sản phẩm, đặt nặng hình thức trên tính năng của sản phẩm, chu kỳ thay đổi điện thoại nhanh. Dòng điện thoại PDA phone và smartphone sử dụng hệ điều hành Windows Mobile đã vào thị trường Việt Nam khá lâu từ năm 2002-2003 nhờ số ít người dùng có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm công nghệ ở các nước phát triển, hoặc qua những du học sinh.

Thời kỳ mới phát triển, việc kinh doanh các sản phẩm này cần những người bán hàng có kinh nghiệm cho nên chỉ có một số ít các cửa hàng bán lẻ điện thoại mới đủ nhân lực thực hiện. Không những thế, những rào cản ban đầu như nguồn cung hạn hẹp do nhà sản xuất tập trung chủ yếu vào những thị trường các nước phát triển, giá cả khá đắt so với đại đa số người tiêu dùng (trung bình 800-900 USD), PDA phone và smartphone là thứ khá xa xỉ với người dùng trong nước. Hàm lượng chất xám công nghệ, rào cản ngôn ngữ do hệ điều hành tiếng Anh trong những sản phẩm này cũng giới hạn khá nhiều người sử dụng ở Việt Nam. Chỉ đến khi bắt đầu sự bùng nổ của các thiết bị này nửa cuối năm 2006, người tiêu dùng mới được hưởng lợi. Gần như tất cả những mẫu mới nhất xuất hiện trên thế giới thì chỉ sau một thời gian rất ngắn, với sự nhanh nhạy của giới kinh doanh điện thoại, các sản phẩm này đã có mặt tại Việt Nam.

Hiện tại, các thương hiệu PDA phone và smartphone nổi tiếng trên thế giới đều có nhà phân phối chính thức hay nhà nhập khẩu chính ngạch tại Việt Nam như HP với FPT, O2 với Công ty TNHH Rồng Thái Bình Dương (Pacific Dragon Company Limited), Dopod (từ tháng 7 là HTC) với Công ty TNHH Viễn thông An Bình (ABTEL)…vv… Tuy vậy, những sản phẩm nhập khẩu chính thức sẽ bị sức ép cạnh tranh khá lớn với hàng lậu thuế do mức chênh lệch 5% thuế nhập khẩu và 10% thuế VAT do tính chất thuộc nhóm sản phẩm cao cấp có giá cả khoảng 8-12 triệu VNĐ (500-800 USD), khoản chênh lệch khi trốn thuế trót lọt sẽ dao động từ vài trăm nghìn cho đến 3 triệu đồng. Thực tế cho thấy, thị phần các PDA phone và smartphone nhập lậu vào Việt Nam ít nhất chiếm hơn ¾ tổng số máy bán ra. Theo ước tính của chúng tôi, nếu theo số liệu thống kê doanh số thị trường bán lẻ điện thoại di động của Việt Nam năm 2006 khoảng 900 triệu USD thì với khoảng gần 3% thị phần (tạm tính bằng nửa mức bình quân thị phần của thế giới là 5,6 %), nhà nước đã thất thu thuế hàng chục tỉ đồng. Đối với những sản phẩm này, người sử dụng còn tiềm ẩn những rủi ro về chất lượng và không được hưởng những dịch vụ sau bán hàng của các nhà sản xuất thông qua những đại lý ủy quyền.

Bên cạnh đó, sự phổ biến của PDA phone và smartphone ở Việt Nam còn nhờ công đóng góp rất lớn trong việc cổ vũ sử dụng các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao này. Diễn đàn này còn tập hợp được một số lượng các lập trình viên chuyên nghiệp và không chuyên phát triển các ứng dụng dành cho PDA phone và smartphone như bộ gõ tiếng Việt, từ điển Anh-Việt…vv… một trong những thành viên ban đầu mà sau này trở thành admin của diễn đàn là Hữu Quỳnh là tác giả của bộ gõ tiếng Việt đầu tiên dành cho PDA, sản phẩm đã lọt vào chung kết cuộc thi Trí tuệ Việt Nam năm 2002 và là MVP (Most Valuable Professionals) của Microsoft – một danh hiệu mà Microsoft vẫn dành tặng cho những ai có đóng góp tích cực cho cộng đồng thông qua các nhóm sản phẩm khác nhau của hãng. Về sau này, diễn đàn mặc dù không còn duy trì được tiêu chí và mục đích như ban đầu nhưng vẫn là địa chỉ tìm đến cho những người mới sử dụng.

Các PDA phone và smartphone sử dụng Windows Mobile có một đặc điểm khá hay là sự hỗ trợ kỹ thuật trực tuyến rất tốt thông qua các bản nâng cấp hệ điều hành, thì đối với một người muốn sử dụng thành thạo hoặc có khả năng khai thác các chức năng mở mà PDA phone và smartphone mang lại, họ cần phải có những kiến thức nhất định về sử dụng Internet mới có thể tận dụng hết sức mạnh của những sản phẩm này. Do vậy môi trường phát triển tốt nhất của người dùng PDA phone vẫn chủ yếu là từ các cộng đồng dân cư mạng, nơi có nhóm khách hàng có kiến thức trong lĩnh vực này cao hơn đa số người dùng. Mặc dù sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ của các hệ điều hành smartphone khác như Symbian, Linux, hay kẻ rất giỏi trong chiến lược marketing là Apple với lá bài iPhone với tham vọng 3 triệu sản phẩm trong năm đầu tiên ra mắt, nhưng cùng với sự phát triển của ngành công nghệ thông tin, viễn thông và thế mạnh của Microsoft, chắc chắn rằng cộng đồng người dùng các PDA phone và smartphone Windows Mobile sẽ ngày càng lớn mạnh. Còn ở Việt Nam, thiết nghĩ việc đầu tiên Microsoft nên làm là bản địa hóa ngôn ngữ hệ điều hành Windows Mobile để có thể phổ cập với người dùng.

(24H.COM.VN – Theo eChip Mobile)

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s